Profilaktyka zdrowotna oraz dbanie o codzienne samopoczucie to czynno\u015bci, kt\u00f3re powinny stanowi\u0107 praktycznie odruch bezwarunkowy u cz\u0142owieka. Szczeg\u00f3lnie w dobie obecnych czas\u00f3w, kiedy to po\u015bpiech, pogo\u0144 za obowi\u0105zkami i du\u017cy nat\u0142ok stresu stanowi\u0105 dla naszego organizmu ogromne wyzwanie. Jednym z podstawowych dzia\u0142a\u0144, jakie mo\u017cna podj\u0105\u0107 w celu weryfikacji swojego stanu zdrowia jest wykonywanie okresowych bada\u0144 kontrolnych krwi. Polegaj\u0105 one na zweryfikowaniu parametr\u00f3w, kt\u00f3re odpowiadaj\u0105 za kszta\u0142towanie lub regulacj\u0119 zdrowia. Jakie badania warto wykonywa\u0107 w ramach kontroli stanu zdrowia oraz jak cz\u0119sto wykonywa\u0107 takie badania? Odpowied\u017a w niniejszym artykule.<\/p>\n\n\n\n
Styl \u017cycia du\u017cej ilo\u015bci os\u00f3b pozostawia wiele do \u017cyczenia. W tym czasie mo\u017ce nast\u0105pi\u0107 wiele zmian, kt\u00f3re oddzia\u0142uj\u0105 na nasze hormony, zdrowie uk\u0142adu pokarmowego, a dalej na funkcjonowanie tkanki nerwowej. Wszystkie te elementy sk\u0142adaj\u0105 si\u0119 potem na ca\u0142okszta\u0142t w postaci samopoczucia i efektywno\u015bci w wykonywanych zadaniach i nie tylko.<\/p>\n\n\n\n
Oznacza to, \u017ce nasze zdrowie b\u0119dzie kszta\u0142towane tak, jak potraktujemy swoje cia\u0142o. Innymi s\u0142owy, nie jeste\u015bmy w stanie samodzielnie okre\u015bli\u0107, w jakiej kondycji znajduje si\u0119 nasz organizm. Ws\u0142uchiwanie si\u0119 w jego potrzeby to jedno, ale faktyczna ocena ca\u0142o\u015bciowa przez specjalist\u0119 wydaje si\u0119 bardziej obiektywnym sposobem na ca\u0142kowit\u0105 ocen\u0119 faktycznego stanu zdrowia. Dlatego te\u017c wykonuje si\u0119 badania laboratoryjne. Niekt\u00f3re stany zapalne organizmu, mog\u0105 nie dawa\u0107 widocznych objaw\u00f3w<\/span> i przechodzi\u0107 po cichu w stan przewlek\u0142y, dewastuj\u0105c organizm od \u015brodka.<\/p>\n\n\n\n Organizm ludzki podlega regularnym zmianom w wydzielaniu hormon\u00f3w i innych cz\u0105steczek sygna\u0142owych, kt\u00f3re wp\u0142ywaj\u0105 na nasze samopoczucie i funkcjonowanie. Te zmiany zachodz\u0105 cz\u0119sto na przestrzeni kilku tygodni lub miesi\u0119cy. Ci\u0119\u017cko wi\u0119c na w\u0142asn\u0105 r\u0119k\u0119 oceni\u0107, w jakim stanie jest nasze cia\u0142o i co mu ewentualnie dolega. Dlatego tak wa\u017cne jest regularne wykonywanie bada\u0144, kt\u00f3re zweryfikuj\u0105, jak prowadzony przez nas styl \u017cycia oddzia\u0142uje na organizm w perspektywie czasu.<\/p>\n\n\n\n S\u0105 to oczywi\u015bcie podstawowe elementy, dzi\u0119ki kt\u00f3rym mamy wgl\u0105d do \u015brodka naszego organizmu, przez co mamy wi\u0119ksz\u0105 kontrol\u0119 nad zdrowiem, a w razie wyst\u0105pienia komplikacji zdrowotnych, mo\u017cna szybko i sprawnie podj\u0105\u0107 odpowiednie leczenie.<\/p>\n\n\n\n W ramach profilaktycznej oceny naszego stanu zdrowia, warto wykonywa\u0107 okre\u015blone badania krwi. Nie ma potrzeby na pocz\u0105tku wykonywania rozleg\u0142ych bada\u0144 specjalistycznych, chyba, \u017ce zajdzie taka potrzeba po uprzedniej konsultacji i zaleceniach lekarskich.<\/p>\n\n\n\n Morfologia krwi to najbardziej podstawowe badania<\/span>, jakie warto wykona\u0107. Zawarte s\u0105 w nim parametry jak ilo\u015b\u0107 czerwonych krwinek, leukocyt\u00f3w, p\u0142ytek krwi, st\u0119\u017cenie hemoglobiny, hemoglobiny w erytrocytach, \u015brednie st\u0119\u017cenia tego bia\u0142ka \u2013 r\u00f3wnie\u017c w erytrocytach i udzia\u0142 procentowy bazofili, eozynofilii, neutrofili, monocyt\u00f3w i limfocyt\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n Badanie to pozwala oceni\u0107 obecno\u015b\u0107 ewentualnych niedobor\u00f3w \u017celaza, witamin z grupy B, b\u0105d\u017a problem\u00f3w z odporno\u015bci\u0105. Wzrost niekt\u00f3rych parametr\u00f3w, mo\u017ce \u015bwiadczy\u0107 o obecno\u015bci pewnego stanu zapalnego, kt\u00f3ry mo\u017cna wykry\u0107 przy pomocy innych bada\u0144. Mo\u017cna tak\u017ce oceni\u0107 ryzyko infekcji, wp\u0142yw aktywno\u015bci fizycznej na zdrowie organizmu i jego regeneracj\u0119, a tak\u017ce oceni\u0107 prawid\u0142owo\u015b\u0107 funkcjonowania szpiku kostnego.<\/p>\n\n\n\n Te markery krwi oceniaj\u0105 prawid\u0142owo\u015b\u0107 dzia\u0142ania gospodarki hormonalnej, a konkretniej gospodarki w\u0119glowodanowej, czyli poprawno\u015bci wydzielania insuliny we krwi oraz st\u0119\u017ce\u0144 glukozy.<\/p>\n\n\n\n Parametrem badaj\u0105cym warto\u015b\u0107 cukru we krwi jest st\u0119\u017cenie glukozy na czczo oraz HbA1C, czyli hemoglobina glikowana. Ten drugi parametr pozwala okre\u015bli\u0107 poziom glukozy we krwi na przestrzeni ostatnich 120 dni, czyli momentu wymiany erytrocyt\u00f3w na nowe.<\/p>\n\n\n\n Insulina na czczo, to badanie, kt\u00f3re umo\u017cliwia ocen\u0119 dzia\u0142ania tego hormonu, czy wyst\u0119puje jego odpowiednia ilo\u015b\u0107 na czczo wzgl\u0119dem st\u0119\u017cenia glukozy i czy istnieje ewentualne ryzyko problem\u00f3w z gospodark\u0105 w\u0119glowodanow\u0105, np. ryzyko insulinooporno\u015bci. Ponadto HbA1C pozwala na ocen\u0119 zastosowanego leczenia cukrzycy typu II oraz kontrol\u0119 leczonej insulinooporno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Lipidogram jest badaniem oceniaj\u0105cym stan gospodarki lipidowej organizmu. Jest to bardzo wa\u017cny parametr z punktu widzenia profilaktyki og\u00f3lnej oraz ryzyka chor\u00f3b serca<\/span>. W sk\u0142ad tego badania wchodz\u0105 poziom cholesterolu ca\u0142kowitego, frakcji HDL oraz LDL cholesterolu oraz poziom tr\u00f3jgliceryd\u00f3w. W niekt\u00f3rych oddzia\u0142ach laboratorium dodatkowo wyst\u0119puje parametr NIE-HDL.<\/p>\n\n\n\n Panel ten mo\u017ce by\u0107 wykorzystywany w ocenie leczenia dietetycznego oraz farmakologicznego przy ryzyku sercowo-naczyniowym. Parametry lipidogramu mog\u0105 si\u0119 tak\u017ce sprawdzi\u0107 przy ocenie prowadzonego \u017cywienia.<\/p>\n\n\n\n W sk\u0142ad tego badania wchodzi ocena poziomu TSH<\/strong> oraz hormon\u00f3w tarczycy, czyli T4<\/strong> i T3<\/strong>. Warto\u015bci hormon\u00f3w tarczycy bada si\u0119 markerami wolnych hormon\u00f3w tarczycy \u2013 FT4, FT3<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Ocena st\u0119\u017cenia tych hormon\u00f3w jest niezwykle przydatna u os\u00f3b z problemami z tarczyc\u0105, np. niedoczynno\u015b\u0107 tarczycy lub nadczynno\u015b\u0107 tarczycy, a tak\u017ce tym silnie nara\u017conym na obecno\u015b\u0107 du\u017cego \u0142adunku stresu. Kobiety staraj\u0105ce si\u0119 o dziecko lub b\u0119d\u0105ce w trakcie ci\u0105\u017cy, r\u00f3wnie\u017c powinny zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na regularne badania st\u0119\u017ce\u0144 tych\u017ce hormon\u00f3w. Warto mie\u0107 na uwadze to, \u017ce TSH nie jest hormonem tarczycy, tylko przysadki m\u00f3zgowej, natomiast dopiero FT4 i FT3 oceniaj\u0105 wydajno\u015b\u0107 pracy tego gruczo\u0142u.<\/p>\n\n\n\n Nierzadko warto\u015bci hormon\u00f3w FT4 i FT3 mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o ewentualnych niedoborach sk\u0142adnik\u00f3w od\u017cywczych, kluczowych dla pracy tarczycy, jak jod, cynk, selen i \u017celazo.<\/p>\n\n\n\n Wysokie warto\u015bci hormon\u00f3w tarczycy przy niskim poziomie TSH mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o nadczynno\u015bci tarczycy, natomiast sytuacja odwrotna \u2013 o niedoczynno\u015bci tarczycy. Nie mo\u017cna oczywi\u015bcie w takim wypadku wykluczy\u0107 obecno\u015bci chor\u00f3b autoimmunologicznych, jak choroba Hashimoto lub choroba Gravesa-Basedowa.<\/p>\n\n\n\n Markery te odpowiedzialne s\u0105 za ocen\u0119 skali stanu zapalnego. Odczyn Biernackiego oznacza si\u0119 poprzez szybko\u015b\u0107 opadania czerwonych krwinek w badanej pr\u00f3bce, natomiast CRP polega na zbadaniu poziomu bia\u0142ka ostrej fazy w osoczu krwi.<\/p>\n\n\n\n Parametr CRP<\/strong> jest bardziej czu\u0142y i pozwala na szybsze wykrycie obecno\u015bci stanu zapalnego w organizmie.<\/p>\n\n\n\n Wysokie warto\u015bci tych marker\u00f3w mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o r\u00f3\u017cnych stanach zapalnych, od infekcji bakteryjnych po choroby autoimmunologiczne i nie tylko.<\/p>\n\n\n\n Poziomy aminotransferaz alaninowej i asparaginianowej oceniaj\u0105 funkcjonowanie w\u0105troby. S\u0105 to wa\u017cne badania kontrolne, kt\u00f3re mog\u0105 oceni\u0107 ryzyko chor\u00f3b cywilizacyjnych. W zdrowym organizmie, poziomy tych enzym\u00f3w powinny by\u0107 w \u015brodkowej warto\u015bci wide\u0142ek. Odchylenia od normy mog\u0105 \u015bwiadczy\u0107 o wielu potencjalnych zaburzeniach, co mo\u017ce wymaga\u0107 dalszej diagnostyki.<\/p>\n\n\n\n W\u015br\u00f3d potencjalnych problem\u00f3w zdrowotnych przy podwy\u017cszonych enzymach w\u0105trobowych, mo\u017cna podejrzewa\u0107 zaburzenia gospodarki t\u0142uszczowej, uszkodzenia w\u0105troby mechaniczne lub chemiczne, kamica \u017c\u00f3\u0142ciowa, st\u0142uszczenie w\u0105troby lub cukrzyca i inne stany zapalne.<\/p>\n\n\n\n Dodatkowo mo\u017cna tak\u017ce wykona\u0107 badanie oceniaj\u0105ce funkcjonowanie nerek, czyli okre\u015bli\u0107 poziom kreatyniny<\/strong> oraz eGFR<\/strong>, czyli przes\u0105cz k\u0142\u0119buszkowy, kt\u00f3ry bada funkcjonowanie i filtracj\u0119 przez nerki.<\/p>\n\n\n\n Ostatnim podstawowym badaniem, oceniaj\u0105cym stan zdrowia danej osoby jest koagulogram. Ocenia on stopie\u0144 krzepliwo\u015bci krwi<\/strong> poprzez ilo\u015b\u0107 p\u0142ytek krwi, ich wielko\u015b\u0107 oraz szybko\u015b\u0107 procesu koagulacji. Wska\u017aniki te s\u0105 potrzebne do oceny, jak szybko zachodzi proces krzepni\u0119cia krwi.<\/p>\n\n\n\n Koagulogram bada si\u0119 w przypadku wyst\u0119powania licznych siniak\u00f3w, problem\u00f3w z \u017cylakami, obfitymi krwawieniami miesi\u0119cznymi i nie tylko (w przypadku kobiet), a tak\u017ce problem\u00f3w z krwawieniem z przewodu pokarmowego. Ponadto panel ten mo\u017ce s\u0142u\u017cy\u0107 ocenie ryzyka choroby niedokrwiennej serca.<\/p>\n\n\n\n W przypadku ch\u0119ci zweryfikowania swojego stanu zdrowia warto regularnie podejmowa\u0107 si\u0119 badania krwi. Jak cz\u0119sto oznacza s\u0142owo regularnie? Ot\u00f3\u017c w przypadku braku odchyle\u0144 w poprzednich badaniach i wi\u0119kszych zmianach w prowadzonym stylu \u017cycia, rekomendowan\u0105 cz\u0119stotliwo\u015bci\u0105 b\u0119dzie okres 6 miesi\u0119cy.<\/strong> W momencie nast\u0105pienia takiego terminu, zaleca si\u0119 wykonanie wszystkich wymienionych bada\u0144, chyba, \u017ce lekarz zadecyduje inaczej, b\u0105d\u017a te\u017c wedle naszych wymaga\u0144, w momencie udania si\u0119 do prywatnej plac\u00f3wki.<\/p>\n\n\n\n W przypadku wyst\u0119powania stan\u00f3w zapalnych, zaburze\u0144 pracy poszczeg\u00f3lnych narz\u0105d\u00f3w, lub innych chor\u00f3b, warto cz\u0119\u015bciej wykonywa\u0107 badania krwi. Najlepiej w tym przypadku stosowa\u0107 si\u0119 do zalece\u0144 lekarza prowadz\u0105cego. Przewa\u017cnie jednak warto wykonywa\u0107 w takim przypadku badania co 3-4 miesi\u0105ce<\/strong>, co pozwoli na ocen\u0119 wprowadzonego leczenia i modyfikacji \u017cywieniowych – chyba, \u017ce lekarz zadecyduje inaczej.<\/p>\n\n\n\n Dieta i odpowiednia suplementacja diety to elementy stylu \u017cycia, kt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 profilaktycznie i mog\u0105 ograniczy\u0107 ryzyko powstania r\u00f3\u017cnych stan\u00f3w zapalnych. S\u0105 to jak najbardziej pomocne elementy, kt\u00f3re warto wdro\u017cy\u0107 do swojej codziennej rutyny. Warto na pewno pocz\u0105tkowo skupi\u0107 si\u0119 na w\u0142a\u015bciwych zasadach \u017cywienia, a potem zainteresowa\u0107 si\u0119 dedykowan\u0105 suplementacj\u0105.<\/p>\n\n\n\n Cz\u0119sto, w przypadku ch\u0119ci podj\u0119cia profilaktycznej suplementacji, dobrze sprawdz\u0105 si\u0119 mikro- i makroelementy oraz witaminy, kt\u00f3re odpowiednio od\u017cywi\u0105 organizm i przyczyni\u0105 si\u0119 do cz\u0119\u015bciowej regulacji proces\u00f3w metabolicznych. Du\u017co do powiedzenia w tej materii b\u0119dzie mia\u0142a modyfikacja prowadzonego stylu \u017cycia i odpowiednia akcentacja na regeneracj\u0119 organizmu, co pozwoli na skuteczn\u0105 odbudow\u0119 uszkodzonych, naruszonych tkanek.<\/p>\n\n\n\nRegularne badania krwi pozwalaj\u0105:<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
\n
Jakie badania nale\u017cy wykonywa\u0107 i co pozwalaj\u0105 oceni\u0107 podstawowe badania krwi? <\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Podstawowe badania krwi, kt\u00f3re warto wykona\u0107, to:<\/strong><\/strong><\/h3>\n\n\n\n
1. Morfologia z rozmazem:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
2. St\u0119\u017cenie glukozy, HbA1C, poziom insuliny na czczo:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
3. Lipidogram:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
4. Panel tarczycowy:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
5. Bia\u0142ko C-reaktywne oraz OB (odczyn Biernackiego):<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
6. Pr\u00f3by w\u0105trobowe (ALAT, ASPAT):<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
7. Koagulogram:<\/strong><\/h4>\n\n\n\n
Jak cz\u0119sto nale\u017cy wykonywa\u0107 badania krwi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
Czy dieta i suplementacja diety mog\u0105 by\u0107 pomocne w regulacji bada\u0144 krwi?<\/strong><\/h2>\n\n\n\n