Ale ile z tego dzia\u0142a? Ile jest dobrze zbadane na ludziach \u2014 a ile to ekstrapolacja z bada\u0144 na robakach i myszach, podlana sosem marketingowym i autorytetem naukowc\u00f3w maj\u0105cych konflikt interes\u00f3w?<\/p>\n\n\n\n
W tym artykule robi\u0119 co\u015b, czego brakuje w polskim internecie: bezlitosn\u0105, rzeteln\u0105 ocen\u0119 ka\u017cdej popularnej metody i suplementu longevity. Ka\u017cdy z nich przechodzi przez ten sam filtr: czy s\u0105 dane z bada\u0144 na ludziach? Czy efekt jest klinicznie istotny? I wreszcie \u2014 kto zarabia na tym, \u017ceby\u015b w to wierzy\u0142?<\/p>\n\n\n\n
Zapraszam!<\/p>\n\n\n
![\"Grafika](\"https:\/\/drnatural.pl\/blog\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/blog-baner.jpg\" "\\"blog-baner\\"")
<\/a><\/figure>\n\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n\n\nCzym w\u0142a\u015bciwie jest d\u0142ugowieczno\u015b\u0107?<\/strong><\/h2>\n\n\n\nZanim zaczniemy ocenia\u0107 metody, ustalmy definicje. Bo \u201elongevity” to nie jest jedno poj\u0119cie. To poj\u0119cie maj\u0105ce dwie sk\u0142adowe.<\/p>\n\n\n\n
D\u0142ugowieczno\u015b\u0107<\/strong> (longevity) =<\/p>\n\n\n\n\n- Lifespan<\/strong> (d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia) \u2014 ile lat prze\u017cyjesz. \u015arednia w Polsce to ok. 74 lata dla m\u0119\u017cczyzn i 82 dla kobiet.<\/li>\n\n\n\n
- Healthspan<\/strong> (lata w zdrowiu) \u2014 ile z tych lat prze\u017cyjesz w pe\u0142nej sprawno\u015bci, bez chor\u00f3b przewlek\u0142ych, bez niepe\u0142nosprawno\u015bci, bez zale\u017cno\u015bci od lek\u00f3w i opieki. W Polsce healthspan jest o ok. 10-15 lat kr\u00f3tszy ni\u017c lifespan. Ostatni\u0105 dekad\u0119 \u017cycia wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi sp\u0119dza w chorobie.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Prawdziwy cel longevity \u2014 i tu zgadzaj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno Sinclair<\/strong>, jak i Attia<\/strong> \u2014 to nie \u201e\u017cy\u0107 do 150 lat”. To skr\u00f3ci\u0107 t\u0119 przerw\u0119 mi\u0119dzy healthspan a lifespan. \u017by\u0107 nie tyle d\u0142u\u017cej, co d\u0142u\u017cej w zdrowiu. Umrze\u0107 zdrowym, a nie umiera\u0107 przez lata.<\/p>\n\n\n\nZ t\u0105 perspektyw\u0105 oceniam ka\u017cd\u0105 metod\u0119 poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nCZ\u0118\u015a\u0106 I: Suplementy i leki na d\u0142ugowieczno\u015b\u0107 \u2014 rzetelna ocena<\/strong><\/h2>\n\n\n\nNMN (mononukleotyd nikotynamidowy) \u2014 ocena: 6\/10<\/strong><\/h3>\n\n\n\nCo to jest? <\/h4>\n\n\n\n
NMN jest prekursorem NAD+ (dinukleotydu nikotynamidoadeninowego) \u2014 koenzymu bior\u0105cego udzia\u0142 w setkach reakcji biochemicznych: produkcji energii, naprawie DNA, regulacji sirtuin\u00f3w (tzw. gen\u00f3w d\u0142ugowieczno\u015bci) i funkcji mitochondri\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Poziom NAD+ spada z wiekiem \u2014 do 50. roku \u017cycia tracisz ok. po\u0142ow\u0119 tego, co mia\u0142e\u015b w m\u0142odo\u015bci.<\/span><\/p>\n\n\n\nCo m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Na myszach <\/strong>wyniki s\u0105 spektakularne \u2014 NMN wyd\u0142u\u017ca \u017cycie, poprawia metabolizm, odwraca zmiany zwi\u0105zane z wiekiem. <\/strong><\/p>\n\n\n\nNa ludziach<\/strong>? Wczesne badania kliniczne potwierdzaj\u0105, \u017ce NMN skutecznie podnosi poziom NAD+ we krwi i jest dobrze tolerowany. Kilka ma\u0142ych RCT wykaza\u0142o popraw\u0119 wydolno\u015bci aerobowej u starszych doros\u0142ych, popraw\u0119 jako\u015bci snu i wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119. Ale..<\/strong>. \u2014 i to jest kluczowe \u201eale” \u2014 \u017cadne badanie na ludziach nie wykaza\u0142o<\/span> dotychczas, \u017ce NMN wyd\u0142u\u017ca \u017cycie lub istotnie spowalnia starzenie. Nie ma danych, \u017ce podnoszenie NAD+ suplementem przek\u0142ada si\u0119 na d\u0142u\u017csze \u017cycie u ludzi. To wci\u0105\u017c hipoteza, nie fakt.<\/p>\n\n\n\nMoja ocena<\/h4>\n\n\n\n
NMN to najbardziej obiecuj\u0105cy suplement longevity pod wzgl\u0119dem mechanizmu \u2014 ale \u201eobiecuj\u0105cy” to nie \u201eudowodniony”. Je\u015bli szukasz pewnych efekt\u00f3w \u2014 skup si\u0119 na skutecznych podstawach, o kt\u00f3rych ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
NR (rybozyd nikotynamidu) \u2014 ocena: 5\/10<\/strong><\/h3>\n\n\n\nCo to jest? <\/h4>\n\n\n\n
NR, podobnie jak NMN, jest prekursorem NAD+. Ale wchodzi do kom\u00f3rki inn\u0105 drog\u0105 metaboliczn\u0105 \u2014 musi zosta\u0107 przekszta\u0142cony w NMN, a dopiero potem w NAD+. To jeden krok wi\u0119cej ni\u017c NMN, co cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w uwa\u017ca za wad\u0119 (mniej wydajna konwersja), a cz\u0119\u015b\u0107 za zalet\u0119 (lepiej przebadany profil bezpiecze\u0144stwa).<\/p>\n\n\n\n
NR vs NMN \u2014 gor\u0105cy sp\u00f3r w \u015bwiecie longevity. <\/h4>\n\n\n\n
Profesor David Sinclair<\/strong> uwa\u017ca NMN za lepszy wyb\u00f3r \u2014 g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na bezpo\u015bredni\u0105 konwersj\u0119 do NAD+ z pomini\u0119ciem po\u015brednik\u00f3w. Z drugiej strony NR ma wi\u0119cej zako\u0144czonych bada\u0144 klinicznych na ludziach ni\u017c NMN, w tym badania firmy ChromaDex<\/em> (producent NR pod mark\u0105 Niagen \/ Tru Niagen)<\/em>. Badanie CHROMA (2024) na ponad 1000 uczestnikach wykaza\u0142o bezpiecze\u0144stwo NR, ale nie wykaza\u0142o spektakularnych efekt\u00f3w klinicznych.<\/p>\n\n\n\nKluczowy fakt, o kt\u00f3rym ma\u0142o kto m\u00f3wi: NR nie wyd\u0142u\u017cy\u0142 \u017cycia w \u017cadnym badaniu na myszach. Profesor Sinclair wprost stwierdzi\u0142, \u017ce NMN jest lepszy od NR \u2014 ale Sinclair ma finansowy interes w NMN (wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel firmy Metro International Biotech<\/em>, kt\u00f3ra opracowuje produkty na bazie NMN). Natomiast Charles Brenner<\/strong>, odkrywca NR twierdzi zupe\u0142nie odwrotnie, a w dodatku jest doradc\u0105 ChromaDex<\/em>. Obie strony sporu maj\u0105 konflikty interes\u00f3w, wi\u0119c ci\u0119\u017cko rozstrzygn\u0105\u0107 kto ma racj\u0119.<\/p>\n\n\n\nMoja ocena<\/h4>\n\n\n\n
NR ma lepszy profil bezpiecze\u0144stwa (wi\u0119cej zako\u0144czonych bada\u0144 na ludziach), ale s\u0142absze dane na efekty kliniczne. NMN ma silniejsze dane przedkliniczne (myszy), ale mniej uko\u0144czonych bada\u0144 na ludziach. \u017baden z nich nie ma danych na wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia u ludzi. Sp\u00f3r NR vs NMN to w du\u017cej mierze sp\u00f3r dw\u00f3ch oboz\u00f3w biznesowych, nie czysto naukowy.<\/p>\n\n\n\n
Resweratrol \u2014 ocena: 3\/10 (afera Sinclaira)<\/strong><\/h3>\n\n\n\nCo to jest? <\/h4>\n\n\n\n
To polifenol z sk\u00f3rki winogron, aktywator sirtuiny SIRT1. Sta\u0142 si\u0119 s\u0142awny dzi\u0119ki \u201eparadoksowi francuskiemu” \u2014 obserwacji, \u017ce Francuzi pij\u0105 wino i maj\u0105 mniej chor\u00f3b serca. Uprzedzam entuzjam smakoszy wina \u2014 czerwone wino posiada najwi\u0119cej resweratrolu ze wszystkich rodzaj\u00f3w win, ale i tak niewystarczaj\u0105co, aby przyni\u00f3s\u0142 jakiekolwiek pozytywne efekty. Dodatkowo ka\u017cda porcja alkoholu (etanolu) jest neurotoksyczna!<\/span><\/p>\n\n\n\nCo m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Na dro\u017cd\u017cach, robakach i muszce owoc\u00f3wce \u2014 resweratrol wyd\u0142u\u017ca \u017cycie. U myszy na diecie wysokot\u0142uszczowej \u2014 poprawia zdrowie. Na myszach na normalnej diecie \u2014 efekty s\u0105 s\u0142abe lub \u017cadne. Na ludziach \u2014 wyniki s\u0105 od mieszanych do rozczarowuj\u0105cych. Du\u017ce badania kliniczne nie potwierdzi\u0142y istotnych korzy\u015bci zdrowotnych<\/span><\/strong>.<\/p>\n\n\n\nBiodost\u0119pno\u015b\u0107 resweratrolu jest dramatycznie niska \u2014 organizm metabolizuje go w ci\u0105gu minut. Nawet megadawki (1 g dziennie, jak bierze Sinclair) mog\u0105 nie osi\u0105ga\u0107 st\u0119\u017ce\u0144 skutecznych w tkankach docelowych.<\/p>\n\n\n\n
Afera resweratrolowa Sinclaira \u2014 s\u0142o\u0144 w pokoju.<\/h5>\n\n\n\n
Tego nie przeczytasz w wi\u0119kszo\u015bci polskich artyku\u0142\u00f3w o longevity, a powiniene\u015b\/powinna\u015b. David Sinclair <\/strong>by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem firmy Sirtris Pharmaceuticals<\/em>, kt\u00f3ra opracowywa\u0142a leki na bazie resweratrolu. W 2008 roku GSK (GlaxoSmithKline<\/em>) kupi\u0142o Sirtris<\/em> za 720 milion\u00f3w dolar\u00f3w (!)<\/strong> \u2014 w du\u017cej mierze na podstawie bada\u0144 laboratorium Sinclaira<\/em> sugeruj\u0105cych, \u017ce resweratrol aktywuje sirtuiny i mo\u017ce spowalnia\u0107 starzenie.<\/strong><\/p>\n\n\n\nCo wydarzy\u0142o si\u0119 potem? Niezale\u017cne laboratoria mia\u0142y problemy z powt\u00f3rzeniem kluczowych wynik\u00f3w Sinclaira<\/em>. W 2010 roku firma Pfizer<\/em> opublikowa\u0142a dane kwestionuj\u0105ce mechanizm aktywacji SIRT1 przez resweratrol. W 2013 roku GSK<\/em> zamkn\u0105\u0142 program badawczy Sirtris<\/em> \u2014 po stracie setek milion\u00f3w dolar\u00f3w. Naukowcy z MIT i innych instytucji wykazali, \u017ce pierwotne badania nad resweratrolem i sirtuinami mia\u0142y problemy metodologiczne \u2014 w szczeg\u00f3lno\u015bci artefakt wynikaj\u0105cy z u\u017cycia fluorescencyjnego znacznika w testach in vitro, kt\u00f3ry fa\u0142szywie sugerowa\u0142 aktywacj\u0119 SIRT1.<\/p>\n\n\n\nSinclair<\/strong> zarobi\u0142 na sprzeda\u017cy Sirtris<\/em> do GSK dziesi\u0105tki milion\u00f3w dolar\u00f3w. Jednak jego reputacja w \u015brodowisku naukowym ucierpia\u0142a powa\u017cnie \u2014 wielu koleg\u00f3w z dziedziny biologii starzenia otwarcie krytykuje go za zbyt daleko id\u0105ce obietnice oparte na danych, kt\u00f3re nie wytrzyma\u0142y niezale\u017cnej weryfikacji.<\/p>\n\n\n\nCzy to oznacza, \u017ce jest oszustem? Nie <\/strong>\u2014 to bardziej skomplikowane. Sinclair<\/strong> wci\u0105\u017c jest profesorem Harvardu i publikuje w recenzowanych czasopismach. Ale jego marka osobista sta\u0142a si\u0119 nieod\u0142\u0105czna od sprzeda\u017cy suplement\u00f3w, co sprawia, \u017ce jego rekomendacje (NMN, resweratrol) nale\u017cy traktowa\u0107 z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 ni\u017c rekomendacje naukowc\u00f3w bez konfliktu interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\nMoja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Resweratrol to suplement o pi\u0119knej historii marketingowej i s\u0142abych danych klinicznych w kontek\u015bcie d\u0142ugowieczno\u015bci. Popularno\u015b\u0107 tego sk\u0142adnika wynika z autorytetu Sinclaira<\/strong> i \u201eparadoksu francuskiego” \u2014 nie z twardych dowod\u00f3w. Je\u015bli szukasz polifenoli \u2014 jedz jagody, winogrona i pij zielon\u0105 herbat\u0119. To ta\u0144sze, smaczniejsze i ma lepsze dane epidemiologiczne ni\u017c kapsu\u0142ka resweratrolu.<\/strong><\/p>\n\n\n\nMetformina \u2014 ocena: 7\/10 (jako narz\u0119dzie longevity)<\/strong><\/h3>\n\n\n\nCo to jest? <\/h4>\n\n\n\n
Lek na cukrzyc\u0119 typu 2, stosowany od lat 50. XX wieku. Aktywuje AMPK \u2014 ten sam szlak co berberyna. Od lat trwa dyskusja, czy metformina mo\u017ce spowalnia\u0107 starzenie u os\u00f3b bez cukrzycy.<\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Dane retrospektywne na diabetykach s\u0105 fascynuj\u0105ce: osoby z cukrzyc\u0105 typu 2 leczone metformin\u0105 \u017cyj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c osoby bez cukrzycy w grupach kontrolnych (badanie CPRD, ponad 180 000 pacjent\u00f3w, UK). To brzmi absurdalnie \u2014 ale dane konsekwentnie to sugeruj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzie\u0107 ma na to badanie TAME (Targeting Aging with Metformin<\/em>) \u2014 pierwsze w historii badanie kliniczne oceniaj\u0105ce lek pod k\u0105tem \u201espowolnienia starzenia” jako primary endpoint. To b\u0119dzie prze\u0142omowe badanie \u2014 je\u015bli wyniki b\u0119d\u0105 pozytywne, otworzy drzwi do traktowania starzenia jako stanu, kt\u00f3ry mo\u017cna leczy\u0107 lub mu przeciwdzia\u0142a\u0107 metformin\u0105.<\/p>\n\n\n\nOgraniczenia<\/h4>\n\n\n\n
Metformina to lek na recept\u0119, ze skutkami ubocznymi <\/strong>(dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe u 20-30% pacjent\u00f3w, niedob\u00f3r witaminy B12 przy d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu). Co wa\u017cne dla sportowc\u00f3w \u2014 badania sugeruj\u0105, \u017ce metformina mo\u017ce t\u0142umi\u0107 adaptacje treningowe<\/strong> (hipertrofi\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105, popraw\u0119 wydolno\u015bci), poniewa\u017c hamuje szlak mTOR, kt\u00f3ry jest kluczowy m.in. dla budowy mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\nMoja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Metformina to jedyny lek z wst\u0119pnymi danymi sugeruj\u0105cymi efekt anti-aging u ludzi. Ale to dane obserwacyjne, nie randomizowane. Czekamy na wyniki badania TAME. Dla os\u00f3b aktywnych sportowo \u2014 berberyna mo\u017ce by\u0107 lepszym wyborem (podobny mechanizm AMPK, mniej interferencji z adaptacj\u0105 treningow\u0105, w dodatku bez recepty).<\/p>\n\n\n\n
Czytaj te\u017c: Berberyna \u2014 kompletny przewodnik \u2192<\/a><\/p>\n\n\n\nRapamycyna (sirolimus) \u2014 ocena: 8\/10 (potencja\u0142) i 3\/10 (praktyczno\u015b\u0107)<\/strong><\/h3>\n\n\n\nCo to jest? <\/h4>\n\n\n\n
Lek immunosupresyjny odkryty w 1972 roku na Wyspie Wielkanocnej (Rapa Nui \u2014 st\u0105d nazwa). Hamuje szlak mTOR (mechanistic Target of Rapamycin<\/em>) \u2014 g\u0142\u00f3wny szlak reguluj\u0105cy wzrost kom\u00f3rkowy, proliferacj\u0119 i starzenie. mTOR to w uproszczeniu: kiedy jest aktywny, kom\u00f3rka ro\u015bnie i si\u0119 dzieli. Kiedy jest hamowany \u2014 kom\u00f3rka przestawia si\u0119 na tryb naprawy i recyklingu (autofagia<\/strong>).<\/p>\n\n\n\nDlaczego to jest wa\u017cne? <\/h4>\n\n\n\n
Rapamycyna jest jedyn\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3ra konsekwentnie wyd\u0142u\u017ca \u017cycie u myszy \u2014 w dziesi\u0105tkach niezale\u017cnych laboratori\u00f3w, na r\u00f3\u017cnych szczepach genetycznych, nawet gdy podawana jest dopiero w \u015brednim wieku (odpowiednik ludzkich 50-60 lat). Wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia u myszy wynosi 10-25% \u2014 to efekt, kt\u00f3rego nie osi\u0105gn\u0105\u0142 \u017caden suplement, \u017caden inny lek i \u017cadna interwencja dietetyczna.<\/p>\n\n\n\n
Program ITP (Interventions Testing Program<\/em>) prowadzony przez National Institute on Aging<\/em> testuje substancje na myszach w 3 niezale\u017cnych laboratoriach jednocze\u015bnie \u2014 \u017ceby wyeliminowa\u0107 artefakty. Rapamycyna przesz\u0142a ten test wielokrotnie i konsekwentnie. To jedyna substancja z takim „track recordem”.<\/p>\n\n\n\nProblem<\/h4>\n\n\n\n
Rapamycyna jest immunosupresorem. Przy dawkach stosowanych w transplantologii (codziennie, wysokie dawki) t\u0142umi uk\u0142ad odporno\u015bciowy \u2014 co zwi\u0119ksza ryzyko infekcji. Ale \u2014 i tu pojawia si\u0119 fascynuj\u0105cy zwrot \u2014 badania sugeruj\u0105, \u017ce niskodawkowy, przerywany schemat podawania rapamycyny (np. raz w tygodniu, niska dawka) mo\u017ce paradoksalnie POPRAWIA\u0106 funkcj\u0119 immunologiczn\u0105 u starszych os\u00f3b. Badanie Joan Mannick z 2014 roku (Novartis \/ Science Translational Medicine<\/em>) wykaza\u0142o, \u017ce analog rapamycyny podawany przez 6 tygodni starszym osobom poprawi\u0142 ich odpowied\u017a na szczepionk\u0119 przeciw grypie o 20%.<\/p>\n\n\n\nMa\u0142e badania kliniczne na zdrowych ochotnikach z rapamycyn\u0105 w niskiej dawce trwaj\u0105 \u2014 ale jeste\u015bmy lata od jakichkolwiek rozstrzygaj\u0105cych wynik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Peter Attia<\/strong> bierze rapamycyn\u0119 w protokole pulsacyjnym (raz na tydzie\u0144). Bryan Johnson eksperymentowa\u0142 z rapamycyn\u0105, jednak przerwa\u0142 sw\u00f3j eksperyment przez gorsze wyniki krwi. Cz\u0119\u015b\u0107 lekarzy medycyny longevity w USA przepisuje j\u0105 off-label, jednak to nadal forma terapii eksperymentalnej.<\/p>\n\n\n\nMoja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Rapamycyna to prawdopodobnie najsilniejszy kandydat na lek anti-aging \u2014 z danymi zwierz\u0119cymi, kt\u00f3rych \u017caden suplement nie ma. Ale to LEK, nie suplement<\/strong>. Immunosupresja jest realnym ryzykiem. <\/span>Na dzi\u015b \u2014 to narz\u0119dzie dla lekarzy medycyny longevity, nie dla samodzielnego biohackingu! Warto \u015bledzi\u0107 badania, bo je\u015bli rapamycyna w niskich dawkach oka\u017ce si\u0119 bezpieczna u ludzi, to spowoduje, \u017ce zyskamy kolejne pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie do walki ze starzeniem si\u0119.<\/p>\n\n\n\nSpermidyna \u2014 ocena: 5\/10<\/strong><\/h3>\n\n\n\nSpermidyna to poliamina<\/strong> \u2014 naturalny zwi\u0105zek wyst\u0119puj\u0105cy w ka\u017cdej \u017cywej kom\u00f3rce. Nazwa pochodzi od nasienia (\u0142ac. sperma<\/em>), bo tam j\u0105 po raz pierwszy zidentyfikowano w 1678 roku, ale w rzeczywisto\u015bci znajdziesz j\u0105 w kie\u0142kach pszenicy<\/strong> (najbogatsze \u017ar\u00f3d\u0142o dietetyczne, do 30 mg na 100 g), fermentowanej soi<\/strong> (natto), dojrzewaj\u0105cych serach<\/strong> (zw\u0142aszcza cheddar, parmezan), grzybach<\/strong> i ro\u015blinach str\u0105czkowych<\/strong>. Ludzki organizm sam j\u0105 produkuje, ale produkcja spada wraz z wiekiem<\/strong> \u2014 i to jest punkt, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 ca\u0142a hipoteza longevity dla spermidyny.<\/p>\n\n\n\nCo m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Spermidyna indukuje autofagi\u0119<\/strong> \u2014 proces, kt\u00f3ry kom\u00f3rka uruchamia, kiedy ma \u201eposprz\u0105ta\u0107” uszkodzone bia\u0142ka, niesprawne mitochondria, agregaty molekularne. To jest dok\u0142adnie ta autofagia.<\/p>\n\n\n\nSpermidyna ma jednak realny mechanizm: hamuje acetylotransferaz\u0119 EP300<\/strong>, kt\u00f3ra z kolei normalnie blokuje autofagi\u0119. Po zniesieniu tego hamulca kom\u00f3rka wraca do bardziej aktywnego sprz\u0105tania. W modelach kom\u00f3rkowych i zwierz\u0119cych efekt jest powtarzalny i robi si\u0119 ciekawie: myszy karmione spermidyn\u0105 \u017cyj\u0105 o ok. 25% d\u0142u\u017cej<\/strong>, maj\u0105 zdrowsze serce, lepsze rokowanie po niewydolno\u015bci serca, mniej neurodegeneracji.<\/strong><\/p>\n\n\n\nCo m\u00f3wi\u0105 dane u ludzi? <\/h4>\n\n\n\n
Tutaj zaczyna si\u0119 doros\u0142y \u015bwiat. Mysz to nie cz\u0142owiek, i dane ludzkie s\u0105 zdecydowanie s\u0142absze ni\u017c reklama spermidyny by sugerowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Badania:<\/h5>\n\n\n\n
Bruneck Study (Kiechl i wsp\u00f3\u0142pracownicy, American Journal of Clinical Nutrition<\/em>, 2018).<\/strong> Prospektywne badanie kohortowe na 829 mieszka\u0144cach miasteczka Bruneck w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech, \u015bledzonych przez 20 lat<\/strong>. Wy\u017csze spo\u017cycie spermidyny z diety (mierzone w trzech kwestionariuszach \u017cywieniowych) wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ni\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 og\u00f3ln\u0105<\/strong> \u2014 r\u00f3\u017cnica oczekiwanej d\u0142ugo\u015bci \u017cycia mi\u0119dzy najwy\u017cszym a najni\u017cszym tercylem spo\u017cycia wynosi\u0142a a\u017c 5,7 lat<\/strong>. To brzmi imponuj\u0105co. Ale to jest badanie obserwacyjne<\/strong> \u2014 nie powiedzie ci, czy spermidyna wyd\u0142u\u017ca \u017cycie, czy ludzie kt\u00f3rzy jedz\u0105 du\u017co spermidyny robi\u0105 te\u017c dziesi\u0105tki innych rzeczy zdrowo (wi\u0119cej warzyw, wi\u0119cej str\u0105czk\u00f3w, mniej przetworzonej \u017cywno\u015bci). Klasyczny problem confoundingu.<\/p>\n\n\n\nWirth i wsp\u00f3\u0142pracownicy (Cortex<\/em>, 2018).<\/strong> Pierwszy randomizowany trial spermidyny na ludziach \u2014 30 os\u00f3b, starsi z subiektywnym pogorszeniem pami\u0119ci, 3 miesi\u0105ce ekstraktu z kie\u0142k\u00f3w pszenicy (1,2 mg spermidyny). Wynik: niewielka poprawa pami\u0119ci epizodycznej<\/strong> mierzona testem Mnemonic Similarity Task<\/em>. Statystycznie znacz\u0105cy, klinicznie skromny.<\/p>\n\n\n\nPekar i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021).<\/strong> Wi\u0119ksze badanie, 85 uczestnik\u00f3w, 3 miesi\u0105ce. Poprawa wynik\u00f3w w te\u015bcie CERAD-Plus<\/strong> w grupie spermidynowej. Te\u017c pozytywne.<\/p>\n\n\n\nSmartAge \/ Schwarz i wsp\u00f3\u0142pracownicy (JAMA Network Open<\/em>, 2022).<\/strong> I tu zaczyna si\u0119 robi\u0107 niezr\u0119cznie. Najwi\u0119ksze i najlepiej zaprojektowane do tej pory badanie spermidyny \u2014 100 starszych doros\u0142ych z subiektywnym pogorszeniem pami\u0119ci, 12 miesi\u0119cy<\/strong> suplementacji ekstraktem z kie\u0142k\u00f3w pszenicy (0,9 mg spermidyny dziennie), randomizowane, podw\u00f3jnie za\u015blepione, kontrolowane placebo. Wynik: brak istotnej poprawy<\/strong> pami\u0119ci epizodycznej w punkcie ko\u0144cowym pierwszorz\u0119dowym. Drugorz\u0119dowe parametry \u2014 por\u00f3wnywalne<\/strong>. Innymi s\u0142owy: d\u0142u\u017csze i wi\u0119ksze badanie nie potwierdzi\u0142o sygna\u0142\u00f3w z mniejszych prac.<\/span><\/p>\n\n\n\nMoja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Spermidyna jest jedn\u0105 z najbardziej intryguj\u0105cych substancji w ca\u0142ym \u015bwiecie longevity, ale dane ludzkie s\u0105 obecnie na poziomie obserwacyjnym i sygna\u0142owym<\/strong>, nie potwierdzaj\u0105cym. To nie jest \u201ecudowna pigu\u0142ka” \u2014 to obiecuj\u0105cy kandydat, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 jeszcze zwalidowany w spos\u00f3b, kt\u00f3ry da\u0142by ci pewno\u015b\u0107, \u017ce za 60 z\u0142 miesi\u0119cznie kupujesz wp\u0142yw na w\u0142asne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\nObiecuj\u0105ca, ale dane na ludziach wci\u0105\u017c obserwacyjne. Plusem jest dost\u0119pno\u015b\u0107 dietetyczna \u2014 kie\u0142ki pszenicy codziennie do \u015bniadania to bezkosztowy eksperyment.<\/p>\n\n\n\n
- \n
- Lifespan<\/strong> (d\u0142ugo\u015b\u0107 \u017cycia) \u2014 ile lat prze\u017cyjesz. \u015arednia w Polsce to ok. 74 lata dla m\u0119\u017cczyzn i 82 dla kobiet.<\/li>\n\n\n\n
- Healthspan<\/strong> (lata w zdrowiu) \u2014 ile z tych lat prze\u017cyjesz w pe\u0142nej sprawno\u015bci, bez chor\u00f3b przewlek\u0142ych, bez niepe\u0142nosprawno\u015bci, bez zale\u017cno\u015bci od lek\u00f3w i opieki. W Polsce healthspan jest o ok. 10-15 lat kr\u00f3tszy ni\u017c lifespan. Ostatni\u0105 dekad\u0119 \u017cycia wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi sp\u0119dza w chorobie.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n
Prawdziwy cel longevity \u2014 i tu zgadzaj\u0105 si\u0119 zar\u00f3wno Sinclair<\/strong>, jak i Attia<\/strong> \u2014 to nie \u201e\u017cy\u0107 do 150 lat”. To skr\u00f3ci\u0107 t\u0119 przerw\u0119 mi\u0119dzy healthspan a lifespan. \u017by\u0107 nie tyle d\u0142u\u017cej, co d\u0142u\u017cej w zdrowiu. Umrze\u0107 zdrowym, a nie umiera\u0107 przez lata.<\/p>\n\n\n\n
Z t\u0105 perspektyw\u0105 oceniam ka\u017cd\u0105 metod\u0119 poni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
\n\n\n\nCZ\u0118\u015a\u0106 I: Suplementy i leki na d\u0142ugowieczno\u015b\u0107 \u2014 rzetelna ocena<\/strong><\/h2>\n\n\n\n
NMN (mononukleotyd nikotynamidowy) \u2014 ocena: 6\/10<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Co to jest? <\/h4>\n\n\n\n
NMN jest prekursorem NAD+ (dinukleotydu nikotynamidoadeninowego) \u2014 koenzymu bior\u0105cego udzia\u0142 w setkach reakcji biochemicznych: produkcji energii, naprawie DNA, regulacji sirtuin\u00f3w (tzw. gen\u00f3w d\u0142ugowieczno\u015bci) i funkcji mitochondri\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n
Poziom NAD+ spada z wiekiem \u2014 do 50. roku \u017cycia tracisz ok. po\u0142ow\u0119 tego, co mia\u0142e\u015b w m\u0142odo\u015bci.<\/span><\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Na myszach <\/strong>wyniki s\u0105 spektakularne \u2014 NMN wyd\u0142u\u017ca \u017cycie, poprawia metabolizm, odwraca zmiany zwi\u0105zane z wiekiem. <\/strong><\/p>\n\n\n\n
Na ludziach<\/strong>? Wczesne badania kliniczne potwierdzaj\u0105, \u017ce NMN skutecznie podnosi poziom NAD+ we krwi i jest dobrze tolerowany. Kilka ma\u0142ych RCT wykaza\u0142o popraw\u0119 wydolno\u015bci aerobowej u starszych doros\u0142ych, popraw\u0119 jako\u015bci snu i wra\u017cliwo\u015bci na insulin\u0119. Ale..<\/strong>. \u2014 i to jest kluczowe \u201eale” \u2014 \u017cadne badanie na ludziach nie wykaza\u0142o<\/span> dotychczas, \u017ce NMN wyd\u0142u\u017ca \u017cycie lub istotnie spowalnia starzenie. Nie ma danych, \u017ce podnoszenie NAD+ suplementem przek\u0142ada si\u0119 na d\u0142u\u017csze \u017cycie u ludzi. To wci\u0105\u017c hipoteza, nie fakt.<\/p>\n\n\n\n
Moja ocena<\/h4>\n\n\n\n
NMN to najbardziej obiecuj\u0105cy suplement longevity pod wzgl\u0119dem mechanizmu \u2014 ale \u201eobiecuj\u0105cy” to nie \u201eudowodniony”. Je\u015bli szukasz pewnych efekt\u00f3w \u2014 skup si\u0119 na skutecznych podstawach, o kt\u00f3rych ni\u017cej.<\/p>\n\n\n\n
NR (rybozyd nikotynamidu) \u2014 ocena: 5\/10<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Co to jest? <\/h4>\n\n\n\n
NR, podobnie jak NMN, jest prekursorem NAD+. Ale wchodzi do kom\u00f3rki inn\u0105 drog\u0105 metaboliczn\u0105 \u2014 musi zosta\u0107 przekszta\u0142cony w NMN, a dopiero potem w NAD+. To jeden krok wi\u0119cej ni\u017c NMN, co cz\u0119\u015b\u0107 naukowc\u00f3w uwa\u017ca za wad\u0119 (mniej wydajna konwersja), a cz\u0119\u015b\u0107 za zalet\u0119 (lepiej przebadany profil bezpiecze\u0144stwa).<\/p>\n\n\n\n
NR vs NMN \u2014 gor\u0105cy sp\u00f3r w \u015bwiecie longevity. <\/h4>\n\n\n\n
Profesor David Sinclair<\/strong> uwa\u017ca NMN za lepszy wyb\u00f3r \u2014 g\u0142\u00f3wnie ze wzgl\u0119du na bezpo\u015bredni\u0105 konwersj\u0119 do NAD+ z pomini\u0119ciem po\u015brednik\u00f3w. Z drugiej strony NR ma wi\u0119cej zako\u0144czonych bada\u0144 klinicznych na ludziach ni\u017c NMN, w tym badania firmy ChromaDex<\/em> (producent NR pod mark\u0105 Niagen \/ Tru Niagen)<\/em>. Badanie CHROMA (2024) na ponad 1000 uczestnikach wykaza\u0142o bezpiecze\u0144stwo NR, ale nie wykaza\u0142o spektakularnych efekt\u00f3w klinicznych.<\/p>\n\n\n\n
Kluczowy fakt, o kt\u00f3rym ma\u0142o kto m\u00f3wi: NR nie wyd\u0142u\u017cy\u0142 \u017cycia w \u017cadnym badaniu na myszach. Profesor Sinclair wprost stwierdzi\u0142, \u017ce NMN jest lepszy od NR \u2014 ale Sinclair ma finansowy interes w NMN (wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cyciel firmy Metro International Biotech<\/em>, kt\u00f3ra opracowuje produkty na bazie NMN). Natomiast Charles Brenner<\/strong>, odkrywca NR twierdzi zupe\u0142nie odwrotnie, a w dodatku jest doradc\u0105 ChromaDex<\/em>. Obie strony sporu maj\u0105 konflikty interes\u00f3w, wi\u0119c ci\u0119\u017cko rozstrzygn\u0105\u0107 kto ma racj\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Moja ocena<\/h4>\n\n\n\n
NR ma lepszy profil bezpiecze\u0144stwa (wi\u0119cej zako\u0144czonych bada\u0144 na ludziach), ale s\u0142absze dane na efekty kliniczne. NMN ma silniejsze dane przedkliniczne (myszy), ale mniej uko\u0144czonych bada\u0144 na ludziach. \u017baden z nich nie ma danych na wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia u ludzi. Sp\u00f3r NR vs NMN to w du\u017cej mierze sp\u00f3r dw\u00f3ch oboz\u00f3w biznesowych, nie czysto naukowy.<\/p>\n\n\n\n
Resweratrol \u2014 ocena: 3\/10 (afera Sinclaira)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Co to jest? <\/h4>\n\n\n\n
To polifenol z sk\u00f3rki winogron, aktywator sirtuiny SIRT1. Sta\u0142 si\u0119 s\u0142awny dzi\u0119ki \u201eparadoksowi francuskiemu” \u2014 obserwacji, \u017ce Francuzi pij\u0105 wino i maj\u0105 mniej chor\u00f3b serca. Uprzedzam entuzjam smakoszy wina \u2014 czerwone wino posiada najwi\u0119cej resweratrolu ze wszystkich rodzaj\u00f3w win, ale i tak niewystarczaj\u0105co, aby przyni\u00f3s\u0142 jakiekolwiek pozytywne efekty. Dodatkowo ka\u017cda porcja alkoholu (etanolu) jest neurotoksyczna!<\/span><\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Na dro\u017cd\u017cach, robakach i muszce owoc\u00f3wce \u2014 resweratrol wyd\u0142u\u017ca \u017cycie. U myszy na diecie wysokot\u0142uszczowej \u2014 poprawia zdrowie. Na myszach na normalnej diecie \u2014 efekty s\u0105 s\u0142abe lub \u017cadne. Na ludziach \u2014 wyniki s\u0105 od mieszanych do rozczarowuj\u0105cych. Du\u017ce badania kliniczne nie potwierdzi\u0142y istotnych korzy\u015bci zdrowotnych<\/span><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n
Biodost\u0119pno\u015b\u0107 resweratrolu jest dramatycznie niska \u2014 organizm metabolizuje go w ci\u0105gu minut. Nawet megadawki (1 g dziennie, jak bierze Sinclair) mog\u0105 nie osi\u0105ga\u0107 st\u0119\u017ce\u0144 skutecznych w tkankach docelowych.<\/p>\n\n\n\n
Afera resweratrolowa Sinclaira \u2014 s\u0142o\u0144 w pokoju.<\/h5>\n\n\n\n
Tego nie przeczytasz w wi\u0119kszo\u015bci polskich artyku\u0142\u00f3w o longevity, a powiniene\u015b\/powinna\u015b. David Sinclair <\/strong>by\u0142 wsp\u00f3\u0142za\u0142o\u017cycielem firmy Sirtris Pharmaceuticals<\/em>, kt\u00f3ra opracowywa\u0142a leki na bazie resweratrolu. W 2008 roku GSK (GlaxoSmithKline<\/em>) kupi\u0142o Sirtris<\/em> za 720 milion\u00f3w dolar\u00f3w (!)<\/strong> \u2014 w du\u017cej mierze na podstawie bada\u0144 laboratorium Sinclaira<\/em> sugeruj\u0105cych, \u017ce resweratrol aktywuje sirtuiny i mo\u017ce spowalnia\u0107 starzenie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Co wydarzy\u0142o si\u0119 potem? Niezale\u017cne laboratoria mia\u0142y problemy z powt\u00f3rzeniem kluczowych wynik\u00f3w Sinclaira<\/em>. W 2010 roku firma Pfizer<\/em> opublikowa\u0142a dane kwestionuj\u0105ce mechanizm aktywacji SIRT1 przez resweratrol. W 2013 roku GSK<\/em> zamkn\u0105\u0142 program badawczy Sirtris<\/em> \u2014 po stracie setek milion\u00f3w dolar\u00f3w. Naukowcy z MIT i innych instytucji wykazali, \u017ce pierwotne badania nad resweratrolem i sirtuinami mia\u0142y problemy metodologiczne \u2014 w szczeg\u00f3lno\u015bci artefakt wynikaj\u0105cy z u\u017cycia fluorescencyjnego znacznika w testach in vitro, kt\u00f3ry fa\u0142szywie sugerowa\u0142 aktywacj\u0119 SIRT1.<\/p>\n\n\n\n
Sinclair<\/strong> zarobi\u0142 na sprzeda\u017cy Sirtris<\/em> do GSK dziesi\u0105tki milion\u00f3w dolar\u00f3w. Jednak jego reputacja w \u015brodowisku naukowym ucierpia\u0142a powa\u017cnie \u2014 wielu koleg\u00f3w z dziedziny biologii starzenia otwarcie krytykuje go za zbyt daleko id\u0105ce obietnice oparte na danych, kt\u00f3re nie wytrzyma\u0142y niezale\u017cnej weryfikacji.<\/p>\n\n\n\n
Czy to oznacza, \u017ce jest oszustem? Nie <\/strong>\u2014 to bardziej skomplikowane. Sinclair<\/strong> wci\u0105\u017c jest profesorem Harvardu i publikuje w recenzowanych czasopismach. Ale jego marka osobista sta\u0142a si\u0119 nieod\u0142\u0105czna od sprzeda\u017cy suplement\u00f3w, co sprawia, \u017ce jego rekomendacje (NMN, resweratrol) nale\u017cy traktowa\u0107 z du\u017co wi\u0119ksz\u0105 ostro\u017cno\u015bci\u0105 ni\u017c rekomendacje naukowc\u00f3w bez konfliktu interes\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Moja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Resweratrol to suplement o pi\u0119knej historii marketingowej i s\u0142abych danych klinicznych w kontek\u015bcie d\u0142ugowieczno\u015bci. Popularno\u015b\u0107 tego sk\u0142adnika wynika z autorytetu Sinclaira<\/strong> i \u201eparadoksu francuskiego” \u2014 nie z twardych dowod\u00f3w. Je\u015bli szukasz polifenoli \u2014 jedz jagody, winogrona i pij zielon\u0105 herbat\u0119. To ta\u0144sze, smaczniejsze i ma lepsze dane epidemiologiczne ni\u017c kapsu\u0142ka resweratrolu.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Metformina \u2014 ocena: 7\/10 (jako narz\u0119dzie longevity)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Co to jest? <\/h4>\n\n\n\n
Lek na cukrzyc\u0119 typu 2, stosowany od lat 50. XX wieku. Aktywuje AMPK \u2014 ten sam szlak co berberyna. Od lat trwa dyskusja, czy metformina mo\u017ce spowalnia\u0107 starzenie u os\u00f3b bez cukrzycy.<\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Dane retrospektywne na diabetykach s\u0105 fascynuj\u0105ce: osoby z cukrzyc\u0105 typu 2 leczone metformin\u0105 \u017cyj\u0105 d\u0142u\u017cej ni\u017c osoby bez cukrzycy w grupach kontrolnych (badanie CPRD, ponad 180 000 pacjent\u00f3w, UK). To brzmi absurdalnie \u2014 ale dane konsekwentnie to sugeruj\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Odpowiedzie\u0107 ma na to badanie TAME (Targeting Aging with Metformin<\/em>) \u2014 pierwsze w historii badanie kliniczne oceniaj\u0105ce lek pod k\u0105tem \u201espowolnienia starzenia” jako primary endpoint. To b\u0119dzie prze\u0142omowe badanie \u2014 je\u015bli wyniki b\u0119d\u0105 pozytywne, otworzy drzwi do traktowania starzenia jako stanu, kt\u00f3ry mo\u017cna leczy\u0107 lub mu przeciwdzia\u0142a\u0107 metformin\u0105.<\/p>\n\n\n\n
Ograniczenia<\/h4>\n\n\n\n
Metformina to lek na recept\u0119, ze skutkami ubocznymi <\/strong>(dolegliwo\u015bci \u017co\u0142\u0105dkowe u 20-30% pacjent\u00f3w, niedob\u00f3r witaminy B12 przy d\u0142ugotrwa\u0142ym stosowaniu). Co wa\u017cne dla sportowc\u00f3w \u2014 badania sugeruj\u0105, \u017ce metformina mo\u017ce t\u0142umi\u0107 adaptacje treningowe<\/strong> (hipertrofi\u0119 mi\u0119\u015bniow\u0105, popraw\u0119 wydolno\u015bci), poniewa\u017c hamuje szlak mTOR, kt\u00f3ry jest kluczowy m.in. dla budowy mi\u0119\u015bni.<\/p>\n\n\n\n
Moja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Metformina to jedyny lek z wst\u0119pnymi danymi sugeruj\u0105cymi efekt anti-aging u ludzi. Ale to dane obserwacyjne, nie randomizowane. Czekamy na wyniki badania TAME. Dla os\u00f3b aktywnych sportowo \u2014 berberyna mo\u017ce by\u0107 lepszym wyborem (podobny mechanizm AMPK, mniej interferencji z adaptacj\u0105 treningow\u0105, w dodatku bez recepty).<\/p>\n\n\n\n
Czytaj te\u017c: Berberyna \u2014 kompletny przewodnik \u2192<\/a><\/p>\n\n\n\n
Rapamycyna (sirolimus) \u2014 ocena: 8\/10 (potencja\u0142) i 3\/10 (praktyczno\u015b\u0107)<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Co to jest? <\/h4>\n\n\n\n
Lek immunosupresyjny odkryty w 1972 roku na Wyspie Wielkanocnej (Rapa Nui \u2014 st\u0105d nazwa). Hamuje szlak mTOR (mechanistic Target of Rapamycin<\/em>) \u2014 g\u0142\u00f3wny szlak reguluj\u0105cy wzrost kom\u00f3rkowy, proliferacj\u0119 i starzenie. mTOR to w uproszczeniu: kiedy jest aktywny, kom\u00f3rka ro\u015bnie i si\u0119 dzieli. Kiedy jest hamowany \u2014 kom\u00f3rka przestawia si\u0119 na tryb naprawy i recyklingu (autofagia<\/strong>).<\/p>\n\n\n\n
Dlaczego to jest wa\u017cne? <\/h4>\n\n\n\n
Rapamycyna jest jedyn\u0105 substancj\u0105, kt\u00f3ra konsekwentnie wyd\u0142u\u017ca \u017cycie u myszy \u2014 w dziesi\u0105tkach niezale\u017cnych laboratori\u00f3w, na r\u00f3\u017cnych szczepach genetycznych, nawet gdy podawana jest dopiero w \u015brednim wieku (odpowiednik ludzkich 50-60 lat). Wyd\u0142u\u017cenie \u017cycia u myszy wynosi 10-25% \u2014 to efekt, kt\u00f3rego nie osi\u0105gn\u0105\u0142 \u017caden suplement, \u017caden inny lek i \u017cadna interwencja dietetyczna.<\/p>\n\n\n\n
Program ITP (Interventions Testing Program<\/em>) prowadzony przez National Institute on Aging<\/em> testuje substancje na myszach w 3 niezale\u017cnych laboratoriach jednocze\u015bnie \u2014 \u017ceby wyeliminowa\u0107 artefakty. Rapamycyna przesz\u0142a ten test wielokrotnie i konsekwentnie. To jedyna substancja z takim „track recordem”.<\/p>\n\n\n\n
Problem<\/h4>\n\n\n\n
Rapamycyna jest immunosupresorem. Przy dawkach stosowanych w transplantologii (codziennie, wysokie dawki) t\u0142umi uk\u0142ad odporno\u015bciowy \u2014 co zwi\u0119ksza ryzyko infekcji. Ale \u2014 i tu pojawia si\u0119 fascynuj\u0105cy zwrot \u2014 badania sugeruj\u0105, \u017ce niskodawkowy, przerywany schemat podawania rapamycyny (np. raz w tygodniu, niska dawka) mo\u017ce paradoksalnie POPRAWIA\u0106 funkcj\u0119 immunologiczn\u0105 u starszych os\u00f3b. Badanie Joan Mannick z 2014 roku (Novartis \/ Science Translational Medicine<\/em>) wykaza\u0142o, \u017ce analog rapamycyny podawany przez 6 tygodni starszym osobom poprawi\u0142 ich odpowied\u017a na szczepionk\u0119 przeciw grypie o 20%.<\/p>\n\n\n\n
Ma\u0142e badania kliniczne na zdrowych ochotnikach z rapamycyn\u0105 w niskiej dawce trwaj\u0105 \u2014 ale jeste\u015bmy lata od jakichkolwiek rozstrzygaj\u0105cych wynik\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n
Peter Attia<\/strong> bierze rapamycyn\u0119 w protokole pulsacyjnym (raz na tydzie\u0144). Bryan Johnson eksperymentowa\u0142 z rapamycyn\u0105, jednak przerwa\u0142 sw\u00f3j eksperyment przez gorsze wyniki krwi. Cz\u0119\u015b\u0107 lekarzy medycyny longevity w USA przepisuje j\u0105 off-label, jednak to nadal forma terapii eksperymentalnej.<\/p>\n\n\n\n
Moja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Rapamycyna to prawdopodobnie najsilniejszy kandydat na lek anti-aging \u2014 z danymi zwierz\u0119cymi, kt\u00f3rych \u017caden suplement nie ma. Ale to LEK, nie suplement<\/strong>. Immunosupresja jest realnym ryzykiem. <\/span>Na dzi\u015b \u2014 to narz\u0119dzie dla lekarzy medycyny longevity, nie dla samodzielnego biohackingu! Warto \u015bledzi\u0107 badania, bo je\u015bli rapamycyna w niskich dawkach oka\u017ce si\u0119 bezpieczna u ludzi, to spowoduje, \u017ce zyskamy kolejne pot\u0119\u017cne narz\u0119dzie do walki ze starzeniem si\u0119.<\/p>\n\n\n\n
Spermidyna \u2014 ocena: 5\/10<\/strong><\/h3>\n\n\n\n
Spermidyna to poliamina<\/strong> \u2014 naturalny zwi\u0105zek wyst\u0119puj\u0105cy w ka\u017cdej \u017cywej kom\u00f3rce. Nazwa pochodzi od nasienia (\u0142ac. sperma<\/em>), bo tam j\u0105 po raz pierwszy zidentyfikowano w 1678 roku, ale w rzeczywisto\u015bci znajdziesz j\u0105 w kie\u0142kach pszenicy<\/strong> (najbogatsze \u017ar\u00f3d\u0142o dietetyczne, do 30 mg na 100 g), fermentowanej soi<\/strong> (natto), dojrzewaj\u0105cych serach<\/strong> (zw\u0142aszcza cheddar, parmezan), grzybach<\/strong> i ro\u015blinach str\u0105czkowych<\/strong>. Ludzki organizm sam j\u0105 produkuje, ale produkcja spada wraz z wiekiem<\/strong> \u2014 i to jest punkt, na kt\u00f3rym opiera si\u0119 ca\u0142a hipoteza longevity dla spermidyny.<\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105 badania? <\/h4>\n\n\n\n
Spermidyna indukuje autofagi\u0119<\/strong> \u2014 proces, kt\u00f3ry kom\u00f3rka uruchamia, kiedy ma \u201eposprz\u0105ta\u0107” uszkodzone bia\u0142ka, niesprawne mitochondria, agregaty molekularne. To jest dok\u0142adnie ta autofagia.<\/p>\n\n\n\n
Spermidyna ma jednak realny mechanizm: hamuje acetylotransferaz\u0119 EP300<\/strong>, kt\u00f3ra z kolei normalnie blokuje autofagi\u0119. Po zniesieniu tego hamulca kom\u00f3rka wraca do bardziej aktywnego sprz\u0105tania. W modelach kom\u00f3rkowych i zwierz\u0119cych efekt jest powtarzalny i robi si\u0119 ciekawie: myszy karmione spermidyn\u0105 \u017cyj\u0105 o ok. 25% d\u0142u\u017cej<\/strong>, maj\u0105 zdrowsze serce, lepsze rokowanie po niewydolno\u015bci serca, mniej neurodegeneracji.<\/strong><\/p>\n\n\n\n
Co m\u00f3wi\u0105 dane u ludzi? <\/h4>\n\n\n\n
Tutaj zaczyna si\u0119 doros\u0142y \u015bwiat. Mysz to nie cz\u0142owiek, i dane ludzkie s\u0105 zdecydowanie s\u0142absze ni\u017c reklama spermidyny by sugerowa\u0142a.<\/p>\n\n\n\n
Badania:<\/h5>\n\n\n\n
Bruneck Study (Kiechl i wsp\u00f3\u0142pracownicy, American Journal of Clinical Nutrition<\/em>, 2018).<\/strong> Prospektywne badanie kohortowe na 829 mieszka\u0144cach miasteczka Bruneck w p\u00f3\u0142nocnych W\u0142oszech, \u015bledzonych przez 20 lat<\/strong>. Wy\u017csze spo\u017cycie spermidyny z diety (mierzone w trzech kwestionariuszach \u017cywieniowych) wi\u0105za\u0142o si\u0119 z ni\u017csz\u0105 \u015bmiertelno\u015bci\u0105 og\u00f3ln\u0105<\/strong> \u2014 r\u00f3\u017cnica oczekiwanej d\u0142ugo\u015bci \u017cycia mi\u0119dzy najwy\u017cszym a najni\u017cszym tercylem spo\u017cycia wynosi\u0142a a\u017c 5,7 lat<\/strong>. To brzmi imponuj\u0105co. Ale to jest badanie obserwacyjne<\/strong> \u2014 nie powiedzie ci, czy spermidyna wyd\u0142u\u017ca \u017cycie, czy ludzie kt\u00f3rzy jedz\u0105 du\u017co spermidyny robi\u0105 te\u017c dziesi\u0105tki innych rzeczy zdrowo (wi\u0119cej warzyw, wi\u0119cej str\u0105czk\u00f3w, mniej przetworzonej \u017cywno\u015bci). Klasyczny problem confoundingu.<\/p>\n\n\n\n
Wirth i wsp\u00f3\u0142pracownicy (Cortex<\/em>, 2018).<\/strong> Pierwszy randomizowany trial spermidyny na ludziach \u2014 30 os\u00f3b, starsi z subiektywnym pogorszeniem pami\u0119ci, 3 miesi\u0105ce ekstraktu z kie\u0142k\u00f3w pszenicy (1,2 mg spermidyny). Wynik: niewielka poprawa pami\u0119ci epizodycznej<\/strong> mierzona testem Mnemonic Similarity Task<\/em>. Statystycznie znacz\u0105cy, klinicznie skromny.<\/p>\n\n\n\n
Pekar i wsp\u00f3\u0142pracownicy (2021).<\/strong> Wi\u0119ksze badanie, 85 uczestnik\u00f3w, 3 miesi\u0105ce. Poprawa wynik\u00f3w w te\u015bcie CERAD-Plus<\/strong> w grupie spermidynowej. Te\u017c pozytywne.<\/p>\n\n\n\n
SmartAge \/ Schwarz i wsp\u00f3\u0142pracownicy (JAMA Network Open<\/em>, 2022).<\/strong> I tu zaczyna si\u0119 robi\u0107 niezr\u0119cznie. Najwi\u0119ksze i najlepiej zaprojektowane do tej pory badanie spermidyny \u2014 100 starszych doros\u0142ych z subiektywnym pogorszeniem pami\u0119ci, 12 miesi\u0119cy<\/strong> suplementacji ekstraktem z kie\u0142k\u00f3w pszenicy (0,9 mg spermidyny dziennie), randomizowane, podw\u00f3jnie za\u015blepione, kontrolowane placebo. Wynik: brak istotnej poprawy<\/strong> pami\u0119ci epizodycznej w punkcie ko\u0144cowym pierwszorz\u0119dowym. Drugorz\u0119dowe parametry \u2014 por\u00f3wnywalne<\/strong>. Innymi s\u0142owy: d\u0142u\u017csze i wi\u0119ksze badanie nie potwierdzi\u0142o sygna\u0142\u00f3w z mniejszych prac.<\/span><\/p>\n\n\n\n
Moja ocena<\/h4>\n\n\n\n
Spermidyna jest jedn\u0105 z najbardziej intryguj\u0105cych substancji w ca\u0142ym \u015bwiecie longevity, ale dane ludzkie s\u0105 obecnie na poziomie obserwacyjnym i sygna\u0142owym<\/strong>, nie potwierdzaj\u0105cym. To nie jest \u201ecudowna pigu\u0142ka” \u2014 to obiecuj\u0105cy kandydat, kt\u00f3ry nie zosta\u0142 jeszcze zwalidowany w spos\u00f3b, kt\u00f3ry da\u0142by ci pewno\u015b\u0107, \u017ce za 60 z\u0142 miesi\u0119cznie kupujesz wp\u0142yw na w\u0142asne \u017cycie.<\/p>\n\n\n\n
Obiecuj\u0105ca, ale dane na ludziach wci\u0105\u017c obserwacyjne. Plusem jest dost\u0119pno\u015b\u0107 dietetyczna \u2014 kie\u0142ki pszenicy codziennie do \u015bniadania to bezkosztowy eksperyment.<\/p>\n\n\n\n
- Healthspan<\/strong> (lata w zdrowiu) \u2014 ile z tych lat prze\u017cyjesz w pe\u0142nej sprawno\u015bci, bez chor\u00f3b przewlek\u0142ych, bez niepe\u0142nosprawno\u015bci, bez zale\u017cno\u015bci od lek\u00f3w i opieki. W Polsce healthspan jest o ok. 10-15 lat kr\u00f3tszy ni\u017c lifespan. Ostatni\u0105 dekad\u0119 \u017cycia wi\u0119kszo\u015b\u0107 ludzi sp\u0119dza w chorobie.<\/li>\n<\/ol>\n\n\n\n