Aminokwasy
Aminokwasy to związki, z których organizm buduje białka, a w suplementach występują jako zestawy (BCAA, EAA) i pojedyncze aminokwasy. W tej kategorii są m.in. BCAA, EAA, L-glutamina, L-arginina, L-tryptofan i L-lizyna, w proszku, kapsułkach i tabletkach, dla osób trenujących, na diecie roślinnej i starszych.
Szukaj w podkategoriach
Wielkość opakowania:
Smak:
Marka:
Postać:
Forma:
Składnik główny:
BLACK WEEK:
Sortuj:
Wielkość opakowania:
Smak:
Marka:
Postać:
Forma:
Składnik główny:
BLACK WEEK:
Czym są aminokwasy?
Aminokwasy to organiczne związki chemiczne, z których zbudowane są wszystkie białka w organizmie człowieka. Każdy ma grupę aminową (–NH₂), grupę karboksylową (–COOH) i łańcuch boczny, od którego zależą jego właściwości. W suplementacji dzieli się je na egzogenne, których organizm nie wytwarza i musi dostać z pożywienia lub suplementu, oraz endogenne, które organizm syntetyzuje sam. Suplementy z aminokwasami uzupełniają dietę, gdy zapotrzebowanie rośnie, np. przy regularnym treningu, w rekonwalescencji albo na diecie z małą ilością białka.
Aminokwasy egzogenne i endogenne: podział
Spośród dwudziestu standardowych aminokwasów budujących białka człowieka dziewięć uznaje się za egzogenne (niezbędne): histydynę, izoleucynę, leucynę, lizynę, metioninę, fenyloalaninę, treoninę, tryptofan i walinę. Leucyna, izoleucyna i walina tworzą grupę BCAA (aminokwasy o rozgałęzionym łańcuchu), popularną w sporcie. EAA (essential amino acids) to zestaw wszystkich dziewięciu aminokwasów egzogennych. Aminokwasy endogenne, np. glutaminę, glicynę i taurynę, organizm wytwarza sam. Przy intensywnym wysiłku albo w chorobie jego własna produkcja może nie pokrywać zapotrzebowania i wtedy część osób sięga po suplement.
Wzór ogólny aminokwasów
Aminokwasy mają wzór ogólny NH₂–CHR–COOH, gdzie R to łańcuch boczny. Od grupy R zależy, co dany aminokwas robi w organizmie. Leucyna pobudza syntezę białek mięśniowych, tryptofan jest prekursorem serotoniny, a arginina służy do wytwarzania tlenku azotu.
Formy suplementów aminokwasowych: porównanie
| Forma | Typowa dawka | Uwagi |
|---|---|---|
| BCAA (leucyna, izoleucyna, walina) | 5–10 g dziennie | Najczęściej w proporcji 2:1:1 lub 4:1:1; stosowane okołotreningowo |
| EAA (wszystkie 9 aminokwasów egzogennych) | 5–15 g dziennie | Pełniejszy profil niż BCAA; stosowane okołotreningowo |
| L-Glutamina | 5–10 g dziennie | Aminokwas endogenny; przyjmowana zwykle po treningu lub przed snem |
| L-Arginina | 3–6 g dziennie | Prekursor tlenku azotu; przyjmowana przed treningiem |
| L-Tryptofan | 500–1000 mg wieczorem | Prekursor serotoniny i melatoniny |
| Pojedyncze aminokwasy (lizyna, metionina, ornityna i in.) | Według producenta | Pozwalają uzupełnić jeden konkretny aminokwas |
Dla kogo są suplementy z aminokwasami?
Suplementy z aminokwasami najczęściej kupują osoby trenujące, które chcą dostarczyć mięśniom aminokwasów wokół treningu. Drugą grupą są osoby na diecie roślinnej, bo pełny profil aminokwasów trudniej uzyskać z samych roślin. Po aminokwasy sięgają też osoby starsze, u których synteza białek mięśniowych zwalnia, oraz osoby w okresie rekonwalescencji. Więcej produktów typowo treningowych znajdziesz w kategorii aminokwasy sportowe. Suplement diety nie zastępuje leczenia ani konsultacji z lekarzem.
Jak stosować aminokwasy?
Pora przyjmowania zależy od rodzaju aminokwasu i celu. BCAA i EAA pije się zwykle przed treningiem, w jego trakcie albo zaraz po nim. L-glutaminę przyjmuje się po treningu lub przed snem. L-tryptofan, jako prekursor serotoniny i melatoniny, bierze się wieczorem. L-argininę stosuje się przed wysiłkiem. Trzymaj się porcji podanej na etykiecie i jej nie przekraczaj.
Najczęściej zadawane pytania
Czym różnią się aminokwasy egzogenne od endogennych?
Aminokwasy egzogenne trzeba dostarczyć z jedzeniem, a endogenne organizm wytwarza sam. Egzogennych jest dziewięć: histydyna, izoleucyna, leucyna, lizyna, metionina, fenyloalanina, treonina, tryptofan i walina. Produkcja endogennych może nie nadążać przy dużym wysiłku albo w chorobie.
Jaka jest różnica między BCAA a EAA?
BCAA to trzy aminokwasy (leucyna, izoleucyna, walina), a EAA to wszystkie dziewięć aminokwasów egzogennych, w tym te trzy. Do budowy białek mięśniowych potrzebny jest komplet aminokwasów niezbędnych, dlatego EAA daje pełniejszy profil. BCAA wybierają głównie osoby, które białka w diecie mają dość, a chcą dodatkowej porcji leucyny wokół treningu.
Czy aminokwasy są bezpieczne i jakie mają skutki uboczne?
Zdrowi dorośli zwykle dobrze je tolerują, jeśli trzymają się dawki z etykiety. Duże ilości niektórych aminokwasów, np. L-argininy powyżej 10 g na dobę, mogą wywoływać dolegliwości żołądkowo-jelitowe. Osoby z chorobami nerek lub wątroby oraz kobiety w ciąży i karmiące powinny przed suplementacją porozmawiać z lekarzem.
Aminokwasy przed czy po treningu?
BCAA i EAA przyjmuje się zwykle przed treningiem lub w jego trakcie, w dawce 5–10 g. L-glutaminę częściej po treningu lub przed snem (5–10 g). L-tryptofan stosuje się wieczorem (500–1000 mg), niezależnie od treningu.
Czy aminokwasy w suplementach są wegańskie?
Wiele z nich tak. Część aminokwasów, np. BCAA i L-glutaminę, produkuje się metodą fermentacji z surowców roślinnych. Inne pochodzą z surowców zwierzęcych, dlatego informację o pochodzeniu sprawdź na etykiecie konkretnego produktu.























